Blog > Komentarze do wpisu
PYTANIA I ODPOWIEDZI EGZAMINACYJNE Z PRAWA RZYMSKIEGO:
12. ZRÓDŁA TWORZENIA PRAWA RZYMSKIEGO.
Omawiając źródła tworzenia prawa rzymskiego musimy mówić o fontes iuris oriundi tj. źródłach powstania prawa[czynniki prawotwórcze tj. decyzje klas panujących ustanawiające, uznające lub ustalające normy prawne i fontes iuris cognoscendi tj. źródłach poznania prawa 5 tzn. efektów działania czynników prawotwórczych.
Pierwszym źródłem w okresie archaicznym był zwyczaj zakorzeniony w tradycji. W okresie przedklasycznym źródłami prawa pozostawały zwyczaje oraz opierano się na uchwałach zgromadzeń ludowych oraz decyzji jurystów tzw. Magistratu. Z biegiem lat uchwały zgromadzeń ludowych były wypierane i w okresie klasycznym I w. n.e. Zostały całkowicie zniesione a ich rolę przejmuje Senat i Cesarz, którego uchwały były jednogłośnie akceptowane. Charakterystycznym dla okresu klasycznego była też prawotwórcza działalność jurystów. W okresie poklasycznym nastąpiło skumulowanie całości władzy w rękach cesarza.

13. USTAWA XII TABLIC.
LEX DUADECIM TABULARUM - powstała w latach 451/450pne i zawierała szeroki wachlarz praw głównie skupiając się na prawie prywatnym, procesowym i postępowaniu egzekucyjnym w sprawach prywatnych. Ustawa ta powstała na skutek żądań plebejuszy, co do spisania prawa zwyczajowego, które w owych czasach było przez patrycjat dowolnie interpretowane. Głównym celem Ustawy XII tablic było uregulowanie konfliktu socjalnego wśród ludzi wolnych, lecz różniących się pozycją majątkową a co za tym idzie społeczną.
W starożytnym Rzymie ustawa ta była otoczona wielkim szacunkiem: była wywieszona na forum Romanum, dzieci uczyły się jej na pamięć a mimo to była to ustawa bardzo sformalizowana, kazuistyczna i przepojona elementami sakralnymi.
Systematyka: Tab. 1-3 prawo procesowe, 4/5- wewnętrzna organizacja rodziny i spadkobranie, 6-stosunki gospodarcze pomiędzy rodzinami rzymskimi, 7- prawo sąsiedzkie, 8- przestępstwa naruszające interes obywatela, 9/10- niektóre normy prawa sakralnego i publicznego, 11/12 - różne normy prawne.







14. JURYSPRUDENCJA KLASYCZNA.
O jurysprudencji klasycznej można mówić od początku pryncypatu do czasów Dioklecjana 284 r. n.e. .
Charakterystyczną cechą tego okresu była prawotwórcza działalność jurystów zdanie, których nabrało w owych czasach mocy wiążącej w rozpatrywaniu sporów prawnych. (IUS respondendi ex auctoritate principis).
Ius respondendi otrzymywali prawnicy osiadli w Rzymie, przez co ich liczba nie była wielka a autorytet, jakim byli obdarzeni sprawiał, że opinie przez nich wydawane były respektowane w analogicznych sprawach. W ten sposób dzieła prawników zaczęto stawiać na równi z obowiązującym prawem. W przypadkach, gdy dwóch prawników zajęło przeciwstawne sobie pozycje decydującym głosem było zdanie sędziego, który mógł przychylić się do jednej z opinii. W owych czasach powstały dwie szkoły przwnicze nazwane od nazwisk swoich przywódców: Sabinianie i Prokulejanie
Sławnymi jurystami owych czasów byli: LEBEO - konserwatywny pogląd z zachowaniem dawnego ustroju republikańskiego, który był śmiałym nowatorem w swoich pracach. SABINUS, którego dzieła stały się podstawą do ułożenia digestów a praca o prawie cywilnym była jedną z najważniejszych w owych czasach. JULIAN, który rozstrzygał w swoich pracach wiele kwestii będących -spornymi i wątpliwymi.
15. KODYFIKACJA, JUSTYNIAŃSKA.
Po objęciu władzy przez Justyniana I w 527 nasiliły się tendencje do odbudowy dawnej świetności Imperium a co za tym idzie do odnowienia, ujednolicenia i stabilizacji systemu prawnego. Projekt tego systemu miał za zadanie utrwalić władzę cesarza i umocnić istniejące stosunki społeczne. W rok po objęciu władzy Justynian powołał komisję, której zadaniem było zebranie praw obowiązujących i usystematyzowanie ich. Stworzono Codex, vetus który z czasem okazał się niepoprawny i pełny sprzeczności, co zmusiło Justyniana do powołania nowej komisji złożonej z przewodniczącego Tryboniana i licznych wybitnych prawników.
W 533r. komisja ta przedłożyła na ręce cesarza dzieło zwane digestami lub, pandectami. Obok tego zbioru na polecenie cesarza powstawał także podręcznik do nauczania prawa nazywany Instytucjami, który ogłoszono także w 533r. Po stworzeniu Instytucji i Digestów uaktualniono jeszcze kodeks z 529 r., co zasadniczo zamknęło prace kodyfikacyjne za czasów Justyniana I. Za czasów swojego panowania wielokrotnie jeszcze Justynian wydawał Nowele [konstytucje] będące sposobem reformowania systemu prawnego. Prace prawników za czasów Justyniana można nazwać zwieńczeniem myśli prawniczej rzymian wykształconej w ciągu wieków.
Powstały w ten sposób Codex iuris civilis składający się z 4 części [ Codex, Digesta, Institutiones i Novella]
3 pierwsze składają się na właściwe dzieło Justyniana, 4 zaś obejmuje 2 późniejsze akty normatywne Justyniana i jego następców. Justynian nadał kodyfikatorom prawo dokonywania odpowiednich zmian w przejmowanych tekstach poprzez usuwanie nazw nieistniejących instytucji czy też dodawanie nowo powstałych, co umożliwiało stałe ujednolicanie kodeksu. W ten sposób ujednolicono dzieło i pozbawiono je wewnętrznych sprzeczności.
16. CORPUS IURIS CIVILE.
Justynian I zwany Wielkim nie nadał stworzonym przez siebie dziełom [ Instytucjom, Digestom, Kodeksowi] wspólnej nazwy. Dopiero w średniowieczu te dzieła zaczęto określać mianem Corpus Iuris civilis jako całość ustawodawcza stworzona przez Justyniana wespół z Nowelami przez niego stworzonymi. Codex iuris civilis składa się z 4 części [ Codex, Digesta, Institutiones i Novella]
3 pierwsze składają się na właściwe dzieło Justyniana, 4 zaś obejmuje 2 późniejsze akty normatywne Justyniana i jego następców. Justynian nadał kodyfikatorom prawo dokonywania odpowiednich zmian w przejmowanych tekstach poprzez usuwanie nazw nieistniejących instytucji czy też dodawanie nowo powstałych, co umożliwiało stałe ujednolicanie kodeksu. W ten sposób ujednolicono dzieło i pozbawiono je wewnętrznych sprzeczności.

17. PRAWO RZYMSKIE - BIZANTYJSKIE.
Stworzony przez Justyniana Codex iuris civilis był trudno przyswajalny w cesarstwie wschodnim z wielu powodów. Po pierwsze był on spisany w języku łacińskim mało znanym w kraju, w którym panowała greka, po wtóre zakazy, co do interpretacji i komentowania digestów nie przyczyniły się do jego popularyzowania. Warunkiem szerszego zastosowania prawa justyniańskiego było jego objaśnienie uproszczenie i spopularyzowanie. W tym właśnie kierunku poszło prawo rzymskie-bizantyjskie Zaczęto tworzyć wyjaśnienia i przekładać zwłaszcza kodeks i Nowele na język grecki. Pisarze bizantyjscy stworzyli przeróbki prawa justyniańskiego, z których najważniejszymi zostały: Ekloga ogłoszona w 726r. przez cesarza Leona a zawierająca głównie niewielki zbiór przepisów z prawa cywilnego i karnego oraz liczne Bazyliki zawierające materiał zaczerpnięty z bizantyjskich przeróbek digestów i nowel. To właśnie bazyliki są najpełniejszym obrazem prawa rzymskiego-bizantyjskiego. Były one zbiorem jednolitym, lecz miały negatywną cechę polegającą na powtarzaniu przepisów przestarzałych.

18. PRAWO RZYMSKIE NA ZACHODZIE EUROPY.
Upadek cesarstwa rzymskiego nie pociągnął za sobą upadku prawa rzymskiego a nawet wręcz przeciwnie przyczynił się do jego ekspansji na nowo powstałe kraje europejskie. W germańskich państwach szczepowych, które przyczyniły się do upadku cesarstwa obowiązywała zasada personalności prawa a więc wśród podbitej ludności w dalszym ciągu dominujące znaczenie miały prawa rzymskie. W zwulgaryzowanej postaci. Władcy germańscy na przełomie V i VI w. Ogłosili jako obowiązujące prawa zbiory Leges Romanoe Barbarorum będące materiały czerpane zarówno z leges jak i z ius. Największym sprzymierzeńcem i popularyzatorem prawa rzymskiego okazał się Kościół, który w myśl zasady Ecciesia vivit lege Romana [Kościół żyje wg prawa rzymskiego] pomógł przetrwać myśli prawnej rzymian. Wespół z przemianami społeczno-gospodarczymi w Europie powstała konieczność stworzenia systemu prawnego, który by normował życie ludzi. Prawo germańskie, które wyrosło na gruncie gospodarki naturalnej nie dawało ku temu podstaw. Po powstaniu uniwersytetu w Bolonii w 1088r. a co za tym idzie powstaniu szkoły glosatorów odrodziło się na nowo prawo rzymskie, które wywarło decydujący wpływ na kodeksu niemal wszystkich krajów europejskich. Działalność glosatorów opierała się na źródłach justyniańskich, w których zaznaczali mało zrozumiałe fragmenty wpisami bądź to na marginesie bądź też między liniami.
Szkoła, która także odradzała prawo rzymskie była szkoła komentatorów, którzy pragnęli ożywić prawo rzymskie dostosowując je do nowych warunków życia. Te dwie szkoły doprowadziły m.in. do recepcji prawa rzymskiego w Niemczech w XV i XVI w. Dzięki czemu prawo rzymskie na nowo zaczęło powszechnie obowiązywać.

niedziela, 15 lutego 2009, sublime86

Polecane wpisy